Ontdek het bijenvolk
Een bijenvolk lijkt op het eerste gezicht één geheel. Toch bestaat het uit duizenden individuele bijen met elk een eigen taak. Samen vormen ze een perfect georganiseerd systeem. Alles draait om samenwerking, ritme en zorg voor elkaar. In dit artikel ontdek je hoe zo’n bijenvolk in elkaar zit. Je leest hoe de taken zich verdelen en hoe een werkbij zich in haar leven ontwikkelt. Van poetsbij tot vliegbij. Zo krijg je stap voor stap inzicht in het leven binnen de bijenkast.
Wat is een bijenvolk?
Bijen leven samen in een kolonie, ook wel een bijenvolk genoemd. Een bijenvolk is klein in de winter, maar groeit snel in het voorjaar. Dan gaat de koningin weer eitjes leggen. Na drie dagen komen de larven uit het ei. Ze groeien uit tot werksters (vrouwelijke honingbij) of darren (mannelijke bijen).
Honingbijen vliegen van bloem tot bloem, van februari tot ongeveer eind september. Ze verzamelen nectar om honing van te maken. Ook halen ze stuifmeel als eiwitrijk voedsel voor de larven, zodat zij kunnen uitgroeien tot gezonde bijen.
Hoeveel bijen leven er in een volk?
De koningin kan per dag veel eitjes leggen, soms wel 2.000! In de loop van het voorjaar groeit het bijenvolk snel. Dat is belangrijk, want in deze periode kunnen ze eten halen en een voedselvoorraad aanleggen. In één volk leven en werken wel 40.000 bijen samen.
In de zomer hebben de werksters (de vrouwtjes) het erg druk. Ze vliegen veel om nectar en stuifmeel te verzamelen. Een werkbij leeft in de zomer ongeveer zes weken. Daarom is het belangrijk dat er steeds nieuwe bijen worden geboren.
De taakverdeling van de bijen
De koningin heeft maar één taak: eitjes leggen. Alleen een bij die koninginnengelei te eten krijgt, groeit uit tot koningin. Uit alle andere bevruchte eitjes komen werksters.
Er zijn ook eitjes die niet worden bevrucht. Hieruit groeien de mannetjesbijen. Die worden darren genoemd. In het volk leven maar een paar honderd darren. Zij hebben als taak het bevruchten van een jonge koningin tijdens de bruidsvlucht. Als de koningin is bevrucht hebben de darren niets meer te doen. Ze worden door de werksters uit de kast gejaagd of gedood.
Welke taken hebben bijen in het bijenvolk?
De eerste taak van een jonge werkster is het schoonmaken van de raten. Zo blijven de broedcellen schoon en kunnen de larven gezond opgroeien. Aan het begin van haar leven is ze dus een poetsbij. Daarna krijgt ze een nieuwe taak. Ze verzorgt de larven en geeft ze voedsel. Het stuifmeel dat de vliegbijen verzamelen, vormt daarbij een belangrijke voedingsbron. De poetsbij is nu een voedster geworden.
Als ze weer iets ouder is, helpt ze met het maken van honing. De vliegbijen slaan nectar op in hun honingmaag. Daarna geven ze de nectar via de mond door aan de huisbijen. Uiteindelijk ontstaat zo honing: de voedselvoorraad voor de winter.
De vierde taak is het maken van bijenwas. Bijen zweten kleine wasplaatjes uit via klieren aan hun achterlijf. Deze was is zacht en kneedbaar. De plaatjes worden op een regelmatige manier aan elkaar gebouwd. Zo ontstaat de bijenraat of honingraat.
Nu is het bijtje klaar om naar buiten te gaan. Eerst blijft ze nog dicht bij de bijenkast of bijenkorf. Als wachters bewaken deze bijen de vliegopening en jagen ongewenste bezoekers weg. Soms proberen wespen de kast binnen te komen. De wachters houden hen tegen.
In de laatste fase van haar leven vliegt de werkster uit om nectar, stuifmeel en water te verzamelen. Vliegbijen zoeken graag een veld of boomgaard waar veel bloemen van dezelfde soort bloeien. Ze vliegen systematisch alle bloemen af. Zo ontstaat honing die grotendeels afkomstig is van één bloemsoort, zoals koolzaadhoning of zonnebloemhoning. Bijen halen ook harsen uit boomknoppen. Hier maken ze propolis van.
De harmonieuze samenwerking van het bijenvolk
Het is wonderlijk hoe bijen samen een harmonieus geheel vormen. Elke bij weet precies wat haar taak is. Iedere bij is belangrijk en draagt haar steentje bij. Deze manier van samenleven vinden we heel inspirerend! Bijen kunnen ons voorbeeld zijn. Hoe ziet de samenleving eruit als wij ook zo samenleven en samenwerken?
Bijen kunnen niet praten, maar ze communiceren wel met elkaar. Ze vertellen elkaar waar nectar te vinden is en hoe ver ze daarvoor moeten vliegen. Dat doen ze door middel van een dans.
Geschreven door:
Aukelien Wierenga